Gemeente Purmerend

Aan het college van Burgemeester en Wethouders

Postbus 15

1440 AA Purmerend

Purmerend, 31 mei 2011

Geacht college,

 

Inleiding

U heeft de Raad op 27 mei jl. de mogelijkheid gegeven om haar inbreng op de te ontwikkelen “woonvisie Purmerend” te geven.  D66 stelt het op prijs dat het college deze bijeenkomst gekoppeld heeft aan een presentatie van De Stadsregio over dit onderwerp. De veelheid aan gegevens die beschikbaar kwamen, hebben er toe geleid dat de aanwezigen enige “incubatietijd” nodig hadden om de nieuwe kennis te vertalen naar politieke doelen. U heeft de partijen waaruit de Raad bestaat, uitgenodigd om alsnog richtinggevende kaders te formuleren en deze in te brengen voor de totstandkoming van de woonvisie. De fractie van D66 maakt van deze mogelijkheid graag gebruik en grijpt tevens de gelegenheid aan om onze visie op “wonen” nader te positioneren.

 

Complete Stad versus Gestolde Stad

Purmerend is in zo n veertig jaar gegroeid van een kleine stad met enkele duizenden inwoners tot een stad van circa 80.000 inwoners. Het heeft Purmerend gemaakt tot wat het nu is, maar nu is het zaak Purmerend gereed te maken voor de toekomst.

 

D66 is van mening dat Purmerend voor de volgende keuze staat: de huidige weg vervolgen of een nieuwe inslaan. Kortom, een discussie over de complete stad versus de gestolde stad. Een visie op wonen staat daarvan aan de basis.

Purmerend heeft, waar het gaat om de bevolkingsgroei, gebruik gemaakt van de overloopgedachte. Het opleidingsniveau, en het daaraan verbonden inkomen, van de uit (voornamelijk) Amsterdam afkomstige inwoners lag onder het gemiddelde. De bouw van de nieuwe wijken werd daar ook op afgestemd. Een logische gedachte. Echter, deze eenzijdige woningbouw begint de verdere ontwikkeling van Purmerend tegen te werken. De ‘tweede” generatie nieuwkomers uit Amsterdam zijn vaak hoger opgeleid, en hebben andere woonwensen. Zij trekken weg.  Bovendien is de economische groei van een gemeente gekoppeld aan een optimale mix van een gemêleerde samenstelling van voorzieningen, bewoners en economische functies. Purmerend heeft hierin een te scheve verhouding naar een enkele bevolkingsgroep. Jongeren, creatieven en hoogopgeleiden trekken weg en bijzondere functies ontwikkelen geen bestaansrecht.  Kortom, de keus moet worden gemaakt tussen kwantitatieve of kwalitatieve groei. Een keus tussen doorgaan op de weg die de afgelopen dertig jaar is gevolgd, of Purmerend verder laten ontwikkelen. Deze keuze is in feite een keuze tussen een gestolde stad of een complete stad.

 

De ambities van D66 Purmerend moge duidelijk zijn: Purmerend van de toekomst is een complete stad. Vanuit deze ambitie heeft  D66 de volgende overwegingen mee te geven aan het college van burgemeester en wethouders van Purmerend waar het gaat om de woonvisie.

 

Huidige bewoners van Purmerend: doelgroepenbeleid

Het college heeft de zorg voor de huidige bewoners van Purmerend.  Veel bewoners wonen naar tevredenheid. Maar veel doen dat niet, of komen eertijds in de positie dat te verwachten is dat zij dat niet (meer) doen. Hoewel D66 Purmerend in principe tegen doelgroepenbeleid is wat betreft woningbouw, wordt er toch op een aantal doelgroepen ingegaan: jongeren, starters op de woningmarkt en ouderen. 

 

Jongeren

De meeste kinderen die worden geboren zijn geen nestblijvers, maar de leeftijd dat het huis verlaten wordt verschilt per individu. Jongeren die elders gaan studeren verdwijnen uit Purmerend, de visie van D66 hierop kunt u verder in deze brief vernemen. Er zijn ook jongeren die het huis moeten verlaten omdat de verhoudingen met de ouders/verzorgers niet goed is, dat het levensritme anders verloopt of er levenskeuzen worden gemaakt die een eigen woning noodzakelijk maakt.

 

D66 staat op het standpunt dat in elk plan voor nieuwe huurwoningen minimaal 20% bereikbaar moet zijn voor jongeren. Ook moet meer geëxperimenteerd worden met (tijdelijke) jongerenwoningen. Tijdelijke huurwoningen kunnen ook helpen. D66 kiest wel voor kwaliteit, maar uiteindelijk zijn het de jongeren zelf die bepalen welk type het wordt. Dit kunnen ook tijdelijke containerwoningen zijn, of woningen die worden verkregen door transformatie van andere gebruiksfuncties (kantoren, winkels of bedrijfshallen). Bij de optie “bedrijfshallen” moet  wel opmerking worden gemaakt dat D66 geen voorstander is van het wonen op bedrijventerreinen.

De wachttijd voor jongeren is opgelopen naar zo'n 8 jaar. Dat is onaanvaardbaar. Het streven van gemeente en corporaties moet zijn om deze wachttijd het liefst te halveren, waarbij 'uitgaand van buiten naar binnen denkend' het aan de corporaties is om met concrete voorstellen te komen hoe dit te bereiken valt. Als D66 dagen we daarom de corporaties uit om met creatieve oplossingen te komen om vooral jongeren (maar ook starters) meer kans te geven.

Starters

Een goede woning voor iedereen, dat is wat D66 betreft een grondbeginsel. De woningmarkt is de afgelopen decennia volledig op slot geraakt. Dit geldt zowel voor de huur- als voor de koopmarkt. Hierdoor krijgen starters op de woningmarkt geen kans om een goed huis te huren of te kopen en zitten mensen vast in hun woning. De prijzen van koopwoningen zijn in de afgelopen decennia fors gestegen en de banken hanteren steeds strengere regels. Gevolg is dat de gemiddelde starter kan zich geen koophuis veroorloven. De doorstroming stagneert. Het gebrek aan toegang en aan doorstroming leidt tot economische schade. Zowel op huishoudelijk, lokaal als nationaal niveau.

 

Om de woningmarkt structureel van het slot te halen, zijn volgens D66 grootschalige hervormingen noodzakelijk. Zowel de huur- als de koopmarkt moeten worden hervormd. Dus niet alleen de hypotheekrenteaftrek en de overdrachtsbelasting, of alleen de huurtoeslagen en de huurregulering, maar het geheel. Het vergt eveneens een ander ruimtelijk ordeningsbeleid, een beleid dat gericht is op minder overheidsingrijpen. Opdat vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten en doorstroming op de woningmarkt wordt bevorderd.

 

D66 is zich er van bewust dat Purmerend afhankelijk is van beleid dat op andere niveaus wordt bepaald. Maar wat lokaal is te sturen, zal lokaal aangestuurd moeten worden. Zo denken wij aan creatieve oplossingen waarbij externe instanties een rol spelen: ook een manier om van “buiten naar binnen” te werken. Voorbeelden hiervan zijn afspraken met corporaties maken wat betreft de opsplitsing van woningen (ook aantrekkelijk voor jongerenwoningen), het opzetten van een gemeentelijke woningbank (nadrukkelijk moet hierbij worden gesteld dat de gemeente hier niet in de rol van ontwikkelaar, huurder o.i.d. gaat zitten), splitsing verkoop grond en woning (semi-erfpacht), verplichte terugkoop van woningen door corporaties, etc. etc. Deze opsomming dient niet als limitatief te worden opgevat.

 

Ouderen

De vergrijzing zal aandacht vragen voor de ontwikkeling van woningen specifiek geschikt voor ouderen. D66 wil er voor zorgen dat ouderen langer in hun omgeving blijven wonen. Dit houdt in dat hier meer woningen geschikt voor moeten worden gemaakt.  Dit ook in het licht van de opmerking gemaakt op 27 mei jl. door de aanwezige corporaties  dat specifiek voor ouderenzorg gebouwde woningen onvoldoende aftrek bij de doelgroep heeft. Ze blijven leeg staan, en dat is zonde. D66 is een voorstander van de bouw van senior geschikte woningen, maar niet dat deze woning slechts toegewezen moet worden aan de doelgroep. In feite zouden alle nieuwe woningen het predicaat levensloopbestendig moeten krijgen, zonder naar de toekomstige bewoners te kijken.

Door de onderzoekers van de woonvisie is geconstateerd dat senioren in toenemende mate niet de intentie hebben om naar zorgcentra te verhuizen als daar de noodzaak niet voor is. De partner, familie en buurt blijken steeds meer bereid om zorg te verlenen. Hierdoor kunnen mensen langer in hun eigen huis blijven wonen. Uitgezonderd zijn de ouderen die directe zware zorg behoeven. De buurt, met al z’n voorzieningen zoals wijkwinkelcentra, de “Huisartsen Onder Een Dak” (HOED), gezondheidszorgpraktijken etc. voorziet vaak in alle behoeften die een oudere bewoner heeft. D66 ziet dan ook veel in het concept woonzorgzones: “een wijk waarin optimale condities zijn geschapen voor wonen met zorg, tot en met niet-planbare 24-uurs zorg waar bewoners in lengte der dagen zelfstandig kunnen blijven wonen, ook als men minder mobiel is of zorg nodig heeft”. Let wel, deze wijken hoeven niet ingericht te worden, het is een manier van werken die moet worden uitgevouwd over de wijken. 

D66 wil bovendien soepeler omgaan met woningaanpassingen en het realiseren van rugzakwoningen of Kangoeroewoningen. Ideaal voor oudere inwoners, die dichtbij hun kinderen willen wonen.  Wet- en regelgeving die snelle doorstroming belemmerd zal tegen het licht gehouden moeten worden. Ook het optimaal inzetten van de modernste technische middelen en innovaties moet worden gestimuleerd waar het gaat om het huisvesten van zorgbehoevenden de zgn. Domoticawoningen.

 

Tot slot

In de inleiding heeft D66 gesteld in principe tegen doelgroepenbeleid te zijn, maar we realiseren ons dat niet voorbij gegaan kan worden aan specifieke groepen op de woningmarkt. D66 wil echter niet in een voorkeursdiscussie belanden, of in een discussie dat specifieke delen van de stad voor een bepaalde bevolkingsgroep wordt gereserveerd. Wij zijn van mening dat een optimale leefbaarheid in een wijk wordt behaald bij een mix van  verschillende leeftijdsgroepen en levensstijlen. Uiteraard zal er altijd plaats blijven voor specifieke woonwensen, en vaak zijn deze alleen te realiseren als er enige clustering plaats vindt.

Wij eindigen dit onderdeel met de opmerking dat iedereen recht heeft op wonen, ook mensen die in een onontwarbare kluwen van problemen terecht zijn gekomen. D66 vindt dat de gemeente daar een verantwoordelijkheid voor heeft. Een goede opvang voor daklozen is vereist, en zal moeten worden opgenomen in de woonvisie.

 

(Gewenste) nieuwe bewoners van Purmerend

Als D66 een keus moet maken tussen een complete of gestolde stad, kiest zij voor de eerste optie. D66 is van mening dat Purmerend niet de “overloop-gemeente” van voorheen moet zijn, maar aanvulling op de woningvoorraad moet worden gecreëerd zodat Purmerend een levendige stad wordt.  Door het eenzijdige woningbestand, en de druk op de woningmarkt in Purmerend bestaat er een  spanning tussen zorg voor de eigen bewoners en ruimte bieden voor nieuwkomers.  Hier zijn wij ons van bewust, maar is de druk op de woningmarkt “van buiten” wel zo groot als iedereen doet vermoeden.

 

Tijdens de eerder aangehaalde presentatie van 27 mei vielen de volgende zaken op. De toewijzing van (sociale-)huurwoningen aan niet-Purmerenders is al jaren rond de 30%. Berichten dat veel huurwoningen worden betrokken door Amsterdammers, en dat zo Purmerenders worden benadeeld worden niet door de cijfers ondersteund. Veel van die “Amsterdammers” die terugkeren willen graag in de buurt van hun kinderen wonen. Maar ook de Purmerenders die elders zijn gaan studeren, en na jaren terug willen komen worden in de statistieken meegenomen als zijnde niet-Purmerenders. Juist deze laatste groep kan voor Purmerend een grote impuls geven waar het gaat om te komen tot de complete stad.

D66 is van mening dat de keuze van woonplaats vrij moet zijn, de overheid mag zich hier in principe niet mee bemoeien. In de (sociale-)huur zal er echter meer regelgeving nodig zijn dan in de vrije huursector en koopsector.  Het beleid van 70% voor eigen bewoners in de sociale-huur vinden wij een goede grens, en als deze in het ‘normale’ verkeer bereikt wordt is het niet noodzakelijk daar drempels voor te bedenken. Zonde van de tijd en moeite.

Uit de demografische-, en sociaal-economische gegevens blijkt dat Purmerend meer hoger opgeleiden en mensen met een hoger inkomen moet verleiden zich in Purmerend te vestigen. Maar ook voor creatieve mensen met navenante beroepen moet er plaats zijn. Dit heeft voordelen voor wat betreft de voorzieningen, het cultureel aanbod en de sociale structuur van Purmerend. Er moeten dan wel woningen (of wijken)  worden gerealiseerd waar deze groep zich thuis kan gaan voelen.  In kader van kwalitatief bouwen zijn woningen in "het duurdere segment gewenst. Ook voor deze groep woningzoekenden moet er aanbod zijn, zowel in de huur als in de koop.

De realisatie van atelierwoningen en woon-werk eenheden zijn opties voor creatieve mensen om zich in Purmerend te vestigen. Maar deze woningen sluiten ook goed aan bij ondernemers die graag hun beroep in de zeer dichte nabijheid van hun woning willen uitvoeren. Ook hier willen wij opmerken dat wonen op een bedrijventerrein moet worden vermeden.

D66 ziet hierin ook kansen voor collectief particulier opdrachtgeverschap. Steeds meer mensen willen hun woning een eigen identiteit geven. De gemeente treedt daarbij faciliterend op.

Revitalisatie van wijken

De woningvoorraad van 30 jaar geleden is in grote aantallen en met eentonige architectuur uit de grond gestampt. Deze woningen staan langer leeg en kunnen slechts tegen hoge kosten worden verbouwd om aan de nieuwe normen voor energieverbruik te voldoen. Dit proces van wijkveroudering moet worden omgebogen in een verjongingsproces. Dit vraagt om een lange termijn revitaliseringsbeleid dus niet het grootschalig slopen van woningen. De meeste woningen voldoen immers uitstekend voor starters en jongeren, bestaande bewoners wonen er vaak nog prettig. Eerst wordt gekeken naar aanpassingen als het toevoegen van een lift of optoppen met een extra laag woningen. Pas wanneer er geen andere oplossingen zijn komt sloop in beeld; op een kleinschalige manier (per blok en niet per wijk). Meer variatie in woningbouw is gewenst. Meer van hetzelfde heeft geen toegevoegde waarde. Dus geen flats als in de Wheermolen al zal het gezien de beperkte ruimte onvermijdelijk zijn dat af en toe wel in de hoogte wordt gebouwd Maar dan meer op de manier zoals De Oeverlanden: kleinschalige hoogbouw met variatie in hoogte en geen grote blokken van 12 etages hoog. Waar men woont bepaalt men grotendeels zelf. Vaak beginnen mensen in een huurwoningen en groeien met hun inkomen naar een andere (koop)woning. Als men wil blijven wonen in dezelfde woning dan is dat prima.

 

Werken in de wijken

In toenemende mate trekt het werk de wijken in. Veel ZZP’ers werken vanuit huis, maar er ontstaan ook in toenemende mate bedrijven aan huis. Vaak in de slaapkamer, garage of aan de keukentafel. D66 ziet het economisch belang hiervan toenemen. Naast de zorg voor woningen, zal ook de zorg voor de wijk centraal moeten staan. De leefbaarheid van een wijk is gebaad bij het optimale laten functioneren van het collectief aanwezige functies: wonen, werken en recreëren. D66 vraagt hier aandacht voor aan het college. Wellicht niet in het kader van de woonvisie, maar wel in het vervolg er van. Als de basis in de woningen maar wordt gelegd.

Leefbaarheid

D66 staat op het standpunt dat het bevorderen van de leefbaarheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid is van gemeente, eigenaren en gebruikers. Het is, volgens ons, niet meer dan logisch dat bestaande budgetten worden samengevoegd om de “overhead-“kosten te verlagen.

Duurzaamheid

Duurzaamheid en wonen zijn tegenwoordig onlosmakelijk met elkaar verbonden. De keuze voor “levensloopbestendige woningen” is in feite al een keuze voor duurzaamheid. Deze keuze kan verder worden uitgewerkt in materiaalkeuze van het gebouw en specifieke maatregelen om de woning zo energieneutraal te laten functioneren. Ook een kwalitatief betere aansluiting op de stadsverwarming kan hier een onderdeel van zijn.

In Purmerend zijn veel woningen in bezit van woningcorporaties. Veel maatregelen die zich richten op energiebesparingen zijn beter in een collectief aan te pakken dan bij individuele woningeigenaren. In de prestatie afspraken die de gemeente Purmerend maakt met de corporaties zal hier met name aandacht aan moeten worden gegeven.

Er bestaat veel wet- en regelgeving (en normeringen) wat betreft energiebesparingen. D66 is van mening dat bij het verlenen van bouwvergunningen altijd uitgegaan moet worden van de strengste normering. Immers, je kan het gebrek aan ambitie op dit punt van de bouwer niet op de schouders leggen van de toekomstige bewoners. Juist bij (sociale-)huurwoningen wordt dit een groot aandachtspunt. De energiekosten zullen immers, op termijn, de huurlasten in hoogte voorbijstreven.

De raad heeft besloten tot het instellen van een KOP-groep duurzaamheid, wij gaan er dan ook  vanuit dat met name deze KOP-groep aanbevelingen zal doen hoe om te gaan met duurzaamheid in relatie tot wonen.

Europese regelgeving

Een grote groep huishoudens worden beperkt in het vinden van een passende woning. Enerzijds door de verscherping van de regels bij banken, anderzijds door de Europese regelgeving . Uit de door u gehouden presentatie gaat het om ca. 17% van de Purmerendse huishoudens.  Hoewel op gemeentelijk niveau hier weinig aan te doen is wijzen wij u toch op uw verantwoordelijkheid als gemeente. In prestatie afspraken met corporaties kan wellicht toch gezocht worden naar mogelijkheden. Ook in de contacten met stadsregio, provincie en rijk kan er wellicht in de lobbysfeer resultaten worden geboekt.

Tot slot

Het geven van input op een te verschijnen beleidsnotitie is altijd moeilijk voor een politieke partij. Geven we “te veel weg”, gaan we “te weinig diep” op de materie in of “vinden we het wiel opnieuw uit”. Toch heeft D66 gemeend de handschoen op te pakken. Juist omdat wij aan het begin van het proces reeds (politieke) invloed willen uitoefenen op dit uitermate belangrijke beleidsveld. Wij hopen dan ook (veel van) onze ideeën terug te vinden in het uiteindelijke document.

Namens de D66 fractie,

Hoogachtend,

Edwin Voorbij